رئیس اداره حفاظت محیط زیست چالدران از رشد چشمگیر حجم آب تالابهای چالدران خبر داد و اعلام کرد این میزان نسبت به سال آبی گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته است. این موفقیت زیستمحیطی، حاصل بارشهای مناسب زمستانی و مشارکت مؤثر جوامع محلی در احیای این پهنههای آبی ارزشمند عنوان شده است.
جزئیات احیا: ذخیره بیش از ۱۰ هزار مترمکعب آب در تالابها
حجت آذریار، رئیس اداره حفاظت محیط زیست چالدران، در تشریح این رویداد گفت: «در پی بارشهای مناسب و با مشارکت جوامع محلی، سطح و حجم آب تالابهای شهرستان بهطور محسوسی افزایش یافته و میزان آب ذخیرهشده به بیش از ۱۰ هزار مترمکعب رسیده است.»
وی تأکید کرد که «آبگیری تالابهای چالدران نمونهای موفق از نقش مؤثر مردم در حفظ و احیای میراثهای طبیعی است.» این اظهارات نشان میدهد که احیای تالابها تنها از طریق دخالتهای فنی ممکن نیست و ارتقای دانش و فرهنگ زیستمحیطی ساکنان حاشیه تالابها، عامل کلیدی در پایداری این دستاوردهاست.
نقش کلیدی جوامع محلی و کشاورزان در تأمین حقآبه
آذریار با قدردانی از مشارکت مردمی در حفاظت از تالابها اظهار داشت: «همراهی کشاورزان و جوامع محلی بهویژه در شرایط بحرانی بسیار ارزشمند است.» وی از یک تعامل سازنده خبر داد و افزود: «بر اساس تعاملات انجامشده، علاوه بر تأمین حقآبه تالابها، بخشی از آب مازاد بخش کشاورزی نیز به سمت تالابهای شهرستان هدایت میشود.»
این رویکرد نوآورانه که مبتنی بر مدیریت مشارکتی منابع آب است، میتواند الگویی برای دیگر مناطق خشک و نیمهخشک کشور باشد. در این مدل، کشاورزان نه به عنوان رقیب تالاب برای آب، بلکه به عنوان شرکایی در حفظ آن عمل میکنند.
معرفی تالابهای مصوب چالدران
شهرستان چالدران دارای سه تالاب مصوب در چارچوب قانون حفاظت و احیای تالابهای کشور است که حفاظت از آنها در اولویت برنامههای محیط زیست منطقه قرار دارد:
- تالاب ناور
- تالاب پیراحمدکندی
- تالاب زاویه سفلی
این تالابها کارکردهای حیاتی متعددی از جمله تأمین آب شرب و کشاورزی، حفظ تنوع زیستی، کنترل سیلاب و تعدیل میکروکلیما دارند.
تحلیل: چرا احیای تالابهای چالدران اهمیت دارد؟
افزایش ۶۰ درصدی حجم آب تالابهای چالدران یک دستاورد چندبعدی محسوب میشود:
۱. مقابله با خشکسالی و بیابانزایی: تالابها به عنوان اسفنجهای طبیعی، آب را ذخیره و به تدریج رها میکنند که به مقابله با آثار خشکسالی کمک میکند.
۲. حفظ تنوع زیستی: این تالابها پناهگاهی برای پرندگان مهاجر و آبزیان هستند و افزایش آب، شرایط زیستی آنها را بهبود میبخشد.
۳. تأمین معیشت پایدار: تالابهای سالم زمینهساز اکوتوریسم، صید مسئولانه و کشاورزی پایدار برای جوامع محلی هستند.
۴. الگوسازی برای مشارکت مردمی: موفقیت چالدران نشان میدهد که با آموزش و جلب مشارکت مردم، میتوان پروژههای احیای محیط زیست را به طور پایدار پیش برد.
چالشهای پیشرو و ضرورت تداوم مشارکت
با وجود این موفقیت، حفظ و احیای تالابهای چالدران با چالشهایی همراه است:
- تغییرات اقلیمی و بیثباتی بارشها که میتواند دستاوردهای کنونی را تهدید کند.
- فشار برای توسعه کشاورزی و احتمال تغییر در توافقات کنونی درباره تقسیم آب.
- نیاز به استمرار برنامههای آموزشی و فرهنگسازی برای نسلهای آینده.
چشمانداز: الگویی ملی برای احیای تالابها
داستان موفقیت احیای تالابهای چالدران میتواند به یک الگوی ملی تبدیل شود. ترکیب بارش مناسب، مدیریت مشارکتی آب و اراده محلی، فرمول موفقیت این پروژه بوده است. تکرار این تجربه در دیگر مناطق کشور نیازمند:
- مستندسازی و اشتراک گذاری تجربیات چالدران.
- حمایت نهادی و قانونی از توافقات محلی برای تقسیم آب.
- تلفیق دانش بومی با علوم نوین در مدیریت منابع آب.
- توسعه اکوتوریسم مسئولانه به عنوان انگیزهای اقتصادی برای ادامه حفاظت.
افزایش ۶۰ درصدی حجم آب تالابهای چالدران نه تنها یک خبر خوش محیط زیستی، بلکه نمادی از امید به امکان بازگرداندن تعادل به اکوسیستمهای آسیبدیده با تکیه بر خرد جمعی و مشارکت جامعه است. این دستاورد باید پاس داشته شده و درسهای آن برای سایر عرصههای طبیعی کشور به کار گرفته شود.
سیما غلامی، خبرنگار و نویسنده باسابقه در مجله خبری «عصر ارومیه» است که با قلمی توانمند و نگاهی دقیق به مسائل، به پوشش اخبار منطقه میپردازد. او با سالها تجربه در عرصه رسانه، به یکی از چهرههای مورد اعتماد در میان مردم و مسئولان تبدیل شده است.
