مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی از کاهش ۳۱ سانتیمتری تراز آب دریاچه ارومیه از ابتدای خرداد ماه تاکنون خبر داد و علت آن را تبخیر ناشی از موج گرمای تابستان عنوان کرد. با این حال، وضعیت فعلی دریاچه با بیش از ۴ میلیارد مترمکعب آب، «مطلوب» ارزیابی شده است.
چرا تراز آب دریاچه ارومیه کاهش یافته است؟
حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، در گفتوگو با ایسنا، کاهش ۳۱ سانتیمتری تراز آب دریاچه ارومیه از ابتدای خرداد ماه را پدیدهای طبیعی و ناشی از تبخیر ناشی از موج گرمای تابستان دانست. این کاهش تراز در حالی رخ میدهد که حجم آب موجود در دریاچه به بیش از ۴ میلیارد مترمکعب رسیده است و دریاچه از وضعیت «مطلوب» نسبی برخوردار است .
تبخیر یکی از عوامل اصلی تغییر تراز دریاچههای کمعمق مانند دریاچه ارومیه است. با شروع فصل گرما، سطح آب به طور طبیعی دستخوش نوسانات فصلی میشود و این کاهش ۳۱ سانتیمتری، در چارچوب همین روند قابل تحلیل است. کارشناسان پیشتر نیز نسبت به تأثیر تبخیر شدید در تابستان بر تراز دریاچه هشدار داده بودند .
وضعیت کنونی؛ مطلوب اما شکننده
جباری با اشاره به بارشهای خوب سال آبی جاری و اقدامات انجامشده برای تسهیل ورود آب به دریاچه، وضعیت فعلی را «مطلوب» توصیف کرده است. نشانههای این وضعیت مطلوب را میتوان در موارد زیر مشاهده کرد:
- افزایش چشمگیر حجم آب: حجم آب دریاچه از حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب در پاییز سال گذشته به بیش از ۴ میلیارد مترمکعب در تابستان امسال رسیده است که نشان از افزایشی نزدیک به ۱۸ برابری دارد .
- بازگشت حیات وحش: مشاهده تعداد قابلتوجهی از پرندگان مهاجر و بومی در حاشیه دریاچه و همچنین حضور گونه بومی «آرتمیانا اورمیانا» (نوعی سختپوست) در سطح دریاچه، از نشانههای مهم بهبود نسبی اکوسیستم این پهنه آبی است .
- افزایش استقبال گردشگران: با بهبود وضعیت، شاهد افزایش حضور گردشگران در محدوده دریاچه بودهایم که خود نشانهای از تغییرات مثبت و امیدواری عمومی است .
با این حال، جباری تأکید کرده است که شرایط دریاچه همچنان «شکننده و بحرانی» ارزیابی میشود و تغییرات اقلیمی در بلندمدت، یک تهدید جدی برای پایداری آن به شمار میرود .
ضرورت مدیریت پایدار؛ تبخیر، چالش همیشگی
با توجه به وسعت و ژرفای کم دریاچه ارومیه، تلفات تبخیر سالانه آن بسیار قابلتوجه است. برای حفظ وضعیت موجود و رسیدن به تراز پایدار، نیاز است که جریان ورودی آب از رودخانهها و بارندگیها، همواره بیشتر از حجم تبخیر شده باشد .
دادههای ستاد احیای دریاچه ارومیه نشان میدهد که اگرچه امسال با ورود ۴.۵ میلیارد مترمکعب آب، سالی بینظیر از نظر حجم ورودی ثبت شده است ، اما برای احیای کامل به تراز اکولوژیکی ۱۲۷۴.۱ متر، به حجمی در حدود ۱۴.۴ میلیارد مترمکعب نیاز است که فاصله زیادی تا آن وجود دارد . بنابراین، مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز و تأمین پایدار حقابه محیطزیست، همچنان مهمترین راهکارهای مقابله با تأثیرات مخرب تبخیر و خشکسالیهای آینده محسوب میشوند .
سیما غلامی، خبرنگار و نویسنده باسابقه در مجله خبری «عصر ارومیه» است که با قلمی توانمند و نگاهی دقیق به مسائل، به پوشش اخبار منطقه میپردازد. او با سالها تجربه در عرصه رسانه، به یکی از چهرههای مورد اعتماد در میان مردم و مسئولان تبدیل شده است.
