تراز آب دریاچه ارومیه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۱۶ سانتی‌متر افزایش پیدا کرده و حجم آب این پهنه آبی به ۲ میلیارد و ۵۸۰ میلیون مترمکعب رسیده است. بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، وسعت دریاچه نیز اکنون به حدود یک‌هزار و ۹۹۵ کیلومتر مربع رسیده است؛ آماری که از بهبود وضعیت آب دریاچه نسبت به پاییز سال گذشته حکایت دارد، اما به معنای پایان بحران خشکی آن نیست.
تراز آب دریاچه ارومیه به ۱۲۷۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر رسید
مجید رستگاری، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، از افزایش تراز آب دریاچه ارومیه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته خبر داده است.
بر اساس آخرین پایش‌های اعلام‌شده، تراز دریاچه به یک‌هزار و ۲۷۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر رسیده است. این در حالی است که تراز آب در حوالی نیمه آبان سال گذشته یک‌هزار و ۲۶۹ متر و ۴۴ سانتی‌متر ثبت شده بود. به این ترتیب، سطح آب دریاچه در مقایسه سالانه ۱۱۶ سانتی‌متر بالاتر آمده است.
این تغییر در تراز آب، یکی از شاخص‌های مهم برای بررسی وضعیت دریاچه ارومیه محسوب می‌شود؛ با این حال، برای ارزیابی شرایط واقعی دریاچه باید شاخص‌های دیگری مانند حجم آب، وسعت پهنه آبی و فاصله آن تا تراز اکولوژیک نیز در نظر گرفته شوند.
حجم آب دریاچه ارومیه نسبت به سال گذشته بیش از ۱۰ برابر شد
یکی از مهمترین بخش‌های آمار جدید، افزایش حجم آب دریاچه ارومیه است. طبق اعلام مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، حجم فعلی آب دریاچه حدود ۲ میلیارد و ۵۸۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است.
برای مقایسه، حجم آب دریاچه در مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۴۰ میلیون مترمکعب اعلام شده بود. بنابراین حجم آب موجود در دریاچه نسبت به پاییز سال قبل حدود ۱۰.۷ برابر شده است.
این اختلاف قابل توجه نشان می‌دهد وضعیت ذخیره آب دریاچه نسبت به سال گذشته تغییر کرده است. البته افزایش چندبرابری حجم آب در یک مقطع زمانی را نباید با بازگشت کامل شرایط طبیعی دریاچه یکسان دانست؛ زیرا میزان آب مورد نیاز برای پایداری اکوسیستم آن بسیار بیشتر از حجم فعلی است.
وسعت دریاچه ارومیه به حدود ۱۹۹۵ کیلومتر مربع رسید
بر اساس آخرین برآوردهای اعلام‌شده، وسعت دریاچه ارومیه به حدود یک‌هزار و ۹۹۵ کیلومتر مربع رسیده است. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی همچنین اعلام کرده که وسعت فعلی دریاچه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بیش از چهار برابر شده است.
وسعت پهنه آبی در کنار تراز و حجم آب، اطلاعات مهمی درباره وضعیت دریاچه ارائه می‌دهد. کاهش یا افزایش سطح آب می‌تواند بر گستره مناطق آبی، زیستگاه‌های اطراف و شرایط زیست‌محیطی منطقه اثر بگذارد.
با این حال، برای بررسی دقیق روند احیای دریاچه باید تغییرات این شاخص‌ها در دوره‌های زمانی طولانی‌تر و در کنار وضعیت بارندگی، ورودی آب رودخانه‌ها و میزان برداشت از منابع آبی حوضه آبریز بررسی شود.
آیا افزایش تراز آب به معنای احیای دریاچه ارومیه است؟
افزایش ۱۱۶ سانتی‌متری تراز آب و رشد حجم ذخیره‌شده دریاچه نسبت به سال گذشته، نشانه‌ای از بهبود وضعیت آن در مقایسه با پاییز سال قبل است؛ اما این ارقام به‌تنهایی برای اعلام احیای دریاچه کافی نیستند.
در گزارش‌های مرتبط با وضعیت اکولوژیک دریاچه، تراز مورد نیاز برای احیای آن حدود یک‌هزار و ۲۷۴ متر و ۱۰ سانتی‌متر و حجم آب مورد نیاز حدود ۱۴ میلیارد مترمکعب عنوان شده است. با توجه به اینکه تراز فعلی ۱۲۷۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر و حجم آب موجود حدود ۲.۵۸ میلیارد مترمکعب است، دریاچه همچنان با شاخص‌های اعلام‌شده برای شرایط اکولوژیک فاصله دارد.
از سوی دیگر، رستگاری تأکید کرده است که تراز، حجم و وسعت دریاچه از ابتدای سال آبی جاری، یعنی اول مهرماه، تاکنون افزایش نداشته و در این بازه ثابت مانده است. بنابراین بخشی از بهبود گزارش‌شده، مربوط به مقایسه با شرایط بسیار ضعیف‌تر در سال گذشته است و نباید آن را به‌عنوان رشد پیوسته آب در ماه‌های اخیر تفسیر کرد.
تداوم بارندگی و مدیریت منابع آب برای آینده دریاچه اهمیت دارد
دریاچه ارومیه برای عبور از وضعیت بحرانی، تنها به افزایش مقطعی بارندگی یا بالا رفتن سطح آب در یک دوره کوتاه نیاز ندارد. تداوم تأمین حق‌آبه، مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، کنترل برداشت از منابع زیرزمینی و حفاظت از جریان رودخانه‌های ورودی، از موضوعات مهم در مسیر بهبود پایدار وضعیت این دریاچه هستند.
بارش‌های پاییزی می‌توانند در افزایش روان‌آب‌ها و تقویت منابع آبی منطقه نقش داشته باشند؛ اما پایداری این روند به میزان بارندگی در ماه‌های آینده، وضعیت ذخایر سدها و نحوه مدیریت آب در حوضه آبریز دریاچه وابسته است.
در مجموع، افزایش تراز آب دریاچه ارومیه به میزان ۱۱۶ سانتی‌متر و رسیدن حجم آن به ۲ میلیارد و ۵۸۰ میلیون مترمکعب، در مقایسه با آمار پاییز سال گذشته تغییر قابل توجهی محسوب می‌شود. با این حال، ثابت ماندن شاخص‌های دریاچه از ابتدای سال آبی جاری و فاصله با تراز و حجم مورد نیاز اکولوژیک نشان می‌دهد که احیای پایدار دریاچه همچنان به اقدامات بلندمدت و مدیریت دقیق منابع آب نیاز دارد.
سیما غلامی، خبرنگار و نویسنده باسابقه در مجله خبری «عصر ارومیه» است که با قلمی توانمند و نگاهی دقیق به مسائل، به پوشش اخبار منطقه می‌پردازد. او با سال‌ها تجربه در عرصه رسانه، به یکی از چهره‌های مورد اعتماد در میان مردم و مسئولان تبدیل شده است.
