موضوع دهکبندی خانوارها بار دیگر به یکی از محورهای مهم بحثهای اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است؛ چراکه برخی کارشناسان معتقدند نظام فعلی شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارها نیازمند اصلاح و بهروزرسانی است تا حمایتهای دولتی دقیقتر به دست گروههای هدف برسد.
برخی دیدگاهها بر این باور است که تغییر شرایط اقتصادی، افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده معیارهای گذشته برای سنجش وضعیت درآمدی بسیاری از خانوادهها دیگر پاسخگوی واقعیتهای معیشتی نباشد. از همین رو، بازنگری در فرآیند دهکبندی خانوارها و بررسی دقیقتر اطلاعات اقتصادی خانوارها مورد تأکید قرار گرفته است.
دهکبندی خانوارها چرا به بازنگری نیاز دارد؟
دهکبندی خانوارها با هدف شناسایی میزان برخورداری اقتصادی افراد و تخصیص هدفمند حمایتهای دولتی انجام میشود، اما برخی کارشناسان معتقدند تغییرات اقتصادی سالهای اخیر، از جمله تورم و افزایش هزینههای ضروری زندگی، باعث شده بخشی از خانوارها در دستهبندیهای فعلی نیازمند بررسی دوباره باشند.
به اعتقاد فعالان حوزه اجتماعی، اطلاعات مربوط به درآمد، دارایی، هزینههای واقعی زندگی و شرایط خانوار باید بهصورت مستمر بهروزرسانی شود تا احتمال خطا در شناسایی مشمولان حمایت کاهش پیدا کند.
ضرورت افزایش حمایت معیشتی از خانوارهای کمدرآمد
یکی از موضوعات مطرحشده در این زمینه، افزایش میزان حمایتهای نقدی و غیرنقدی برای دهکهای پایین درآمدی است. طرفداران این دیدگاه معتقدند با توجه به کاهش قدرت خرید، حمایتهای فعلی باید متناسب با شرایط اقتصادی جامعه بازطراحی شود.
در سالهای اخیر نیز سیاستهای حمایتی دولت بر هدفمندتر شدن پرداختها و تقویت حمایت از گروههای کمدرآمد متمرکز بوده است. بر اساس قوانین مرتبط، منابع حاصل از اصلاح نظام یارانهای و حذف برخی گروههای پردرآمد باید در مسیر حمایت از اقشار نیازمند و تقویت طرحهای معیشتی استفاده شود.
تغییر معیارهای اقتصادی در دهکبندی خانوارها
یکی از چالشهای اصلی در نظام دهکبندی، انتخاب شاخصهایی است که بتواند تصویر واقعیتری از وضعیت اقتصادی خانوار ارائه دهد. درآمد، دارایی، املاک، خودرو و برخی شاخصهای مالی از جمله معیارهایی هستند که در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها مورد توجه قرار میگیرند.
با این حال، کارشناسان معتقدند صرف بررسی برخی داراییها نمیتواند همیشه نشاندهنده توان اقتصادی واقعی افراد باشد؛ زیرا ممکن است یک دارایی ارزشمند، درآمد ماهانه یا قدرت خرید بالایی برای خانوار ایجاد نکند.
افزایش مبلغ حمایتها باید همراه با اصلاح دهکبندی باشد
برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند افزایش مبالغ حمایتی بدون اصلاح فرآیند شناسایی خانوارهای هدف، ممکن است باعث توزیع نامتوازن منابع شود. به همین دلیل، اصلاح دقیق دهکبندی خانوارها باید همزمان با هرگونه تغییر در میزان پرداختها انجام شود.
هدف اصلی این اصلاحات، رساندن حمایتها به خانوارهایی است که بیشترین فشار اقتصادی را تحمل میکنند و نیاز بیشتری به کمکهای دولتی دارند.
آینده دهکبندی خانوارها به دادههای دقیقتر وابسته است
کارآمدی نظام حمایت اجتماعی تا حد زیادی به کیفیت اطلاعات اقتصادی وابسته است. هرچه دادههای مربوط به درآمد، دارایی و شرایط خانوارها دقیقتر و بهروزتر باشد، امکان اجرای سیاستهای حمایتی عادلانهتر افزایش خواهد یافت.
در شرایط فعلی، بازنگری در دهکبندی خانوارها میتواند گامی مهم برای کاهش خطاهای موجود و افزایش اثربخشی حمایتهای معیشتی باشد؛ موضوعی که نیازمند همکاری دستگاههای مختلف و استفاده از اطلاعات جامع اقتصادی است.
سیما غلامی، خبرنگار و نویسنده باسابقه در مجله خبری «عصر ارومیه» است که با قلمی توانمند و نگاهی دقیق به مسائل، به پوشش اخبار منطقه میپردازد. او با سالها تجربه در عرصه رسانه، به یکی از چهرههای مورد اعتماد در میان مردم و مسئولان تبدیل شده است.
